Alvast het nieuwe regeerakkoord

Er is maar één echte afspraak
Laten we werken aan een emancipatoire, groene, gezonde, solidaire en rechtvaardige maatschappij – met minder regels en met meer vertrouwen in elkaar en in de toekomst.

Drie onderwerpen laten we aan het parlement
Deze onderwerpen worden besproken én besloten in het openbare debat:
– correctief referendum
– donorschap
– hulp bij zelfdoding

Vertrouwen in elkaar
Nederland is tussen 1925 en 1975 ingrijpend veranderd, juist ook op dat punt van waarden en normen. Daar kwam geen buitenlander aan te pas.
Tussen 1975 en 2025 gebeurt hetzelfde. We zijn naar herkomst iets internationaler, maar er is geen sprake van dat die 10% nieuwe Nederlanders ons onder de voet lopen.
Laten we ons verzetten tegen populisme, extremisme, discriminatie en geweld.
Laten we op onze hoede zijn voor onze eigen angst, en daarin nooit de grondslag zien om onze eigen vrijheid en eigen waarden in te perken.
Laten we aan nieuwe Nederlanders vragen zich in te spannen om aan te sluiten bij hoe we hier samenleven.
Laten we net zo streng zijn voor onszelf als voor hen die we ten onrechte ‘de ander’ noemen.

Recht, rechtvaardigheid en handhaving
Nederland leert onderscheid te maken:

  • Vluchtelingen zijn vluchtelingen en krijgen toegang
  • Nederland blijft buurlanden van onrustige landen ondersteunen, in het besef dat méér dan 90% van de vluchtelingen in de regio wordt opgevangen. Die steun wordt gezien als ontwikkelingssamenwerking.
  • Economische migratie van buiten de EU wordt aan een getal en aan voorwaarden gebonden en door regulering uit de illegaliteit en onmenselijkheid gehaald. Het proces van erkenning van diploma’s uit andere landen wordt vereenvoudigd, versneld en minder eurocentrisch.
  • Uitzetting van uitgeprocedeerden wordt zonder omwegen versneld De uitzetting van mensen die hier al jaren wonen, werken en naar school gaan wordt gestopt.

De straffen in Nederland zijn hoog in vergelijking met landen als het onze.

  • Minimumstraffen worden afgeschaft, maximumstraffen worden verhoogd: het woord is aan de rechter en daarmee aan het rechtssysteem dat vertrouwen krijgt.
  • HALT-straffen en taakstraffen blijven; zo ook blijft het belang dat private partijen zich kunnen voegen in een strafzaak om daar financiële aansprakelijkheid te bepleiten.
  • Sociale juridische ondersteuning is van groot belang: of je je recht krijgt mag niet afhankelijk zijn van je inkomen
  • De politie gaat als taak weer naar Binnenlandse Zaken. Díe minister krijgt de bijzondere opdracht binnen de eenmaal ingestelde Nationale Politie op zoek te gaan naar het beste model voor decentrale uitvoering en een zichtbare, maatschappelijk verbonden en resultaatgerichte politie.

Over de toekomst
Als het CPB uitrekent dat er in 2060 een probleem ontstaat van 12 miljard, dan slaat de paniek toe. De vraag is: wat gebeurt er als de groei gemiddeld 0,3% hoger of lager is, als de zeespiegel met 1 of met 2 meter stijgt, als de arbeidsparticipatie 2 % hoger of lager is, als we gemiddeld 3 jaar ouder of juist minder oud worden, als de groei van productiviteit exponentieel stijgt of juist afvlakt?
Laten we ophouden over 2060. Laten we naar nu en naar 2030 kijken.

Het klimaat verandert
Daar is geen twijfel over. We spannen ons in om in Nederland én daar buiten veel zuiniger te zijn met energie en met grondstoffen. We leggen de lat hoog omdat het probleem ontzagwekkend is. Belasting, subsidies en regels kunnen daarbij helpen, die handschoen pakt de overheid op. Op ondernemers, burgers en onderzoekers wordt tegelijkertijd beroep gedaan mee te bewegen én voortouw te nemen in hun eigen domein.
Klimaat, duurzaamheid, biodiversiteit en voedselkwaliteit krijgen hun eigen ministerie.
Soms zal een investering zich niet nú terugbetalen, maar wel betekenis hebben voor de wereld van straks – van 2030. Niemand deinst voor dat inzicht terug.
“De kost gaat voor de baat” heet die oerhollandse regel.

Collectief of individueel
Het antwoord daarop zal per keer verschillen. Maar we stoppen met de koudwatervrees voor dingen samen oppakken en onderling verrekenen. Soms is een collectieve aanpak heel wat beter dan wat er in de vrije markt gebeurt.
Het is zeker niet zo dat ‘we het niet meer kunnen betalen’. We zijn nu een stuk rijker dan 50 geleden. Het gaat om de keuze wat we collectief regelen en dus samen oppakken en mogelijk maken door belasting, en om het belang dat netto beschikbare inkomens groot genoeg zijn om keuzes in je persoonlijke domein te kunnen maken.
We laten de ideologie voor wat het is en zullen per onderwerp kiezen hoe we het aanpakken.

Worden we echt zo oud?
Niets is zeker. We blijven vooral langer gezond , en met een beetje geluk loopt dat door. Dus dan kunnen we het ook betalen uit werk. Vijftien jaar geleden stopten we gemiddeld op ons 58e, dat zit nu zo’n beetje op 63 en wie weet kan het nog wat langer.
Laten we ons herinneren dat in 1980 ruim 40% van de bevolking werkte en dat dat nu over de 50% gaat – een kwart meer werkers! De grondslag voor inkomstenbelastingen is dus toegenomen. Kijk je naar de toekomst dan zal het aandeel werkers afhankelijk van de ontwikkeling van de werkgelegenheid tussen 46% – 56% liggen.
We blijven langer gezond, werken dus langer, en steeds meer zal voor de volle bevolkingsopbouw tussen 20 en 70 gelden dat vrouwen in gelijke mate bijdragen als mannen. Of dat allemaal strak door zal stijgen naar 2060 of 2100: geen idee. Wél in de gaten houden, want van groot belang: of het nu om gezondheid en zorg gaat, of om werken en pensioen.
We kunnen collectief méér dan in 1980, als we dat willen. Nu en in 2030. We zijn met zijn allen rijk genoeg om onszelf verstandige keuzes te gunnen.

Groener en rechtvaardiger
Het is gek dat arbeid ook in de lagere inkomens met 36,5% wordt belast, dat de renteaftrek voor hypotheken beter uitvalt naarmate je meer verdient, en dat bedrijven en producten op een paar uitzonderingen na gelijk worden belast ongeacht de milieudruk.
Het belastingstelsel moet groener en rechtvaardiger.

  • Eénderde van de vennootschapsbelasting, BTW en accijnzen wordt verlegd naar vergroening: lage lasten voor groen, hoge lasten voor grijs. Neutraal voor de belastingopbrengst, stimulerend voor duurzame productie, duurzaam vervoer, duurzame leefomgeving en duurzame consumptie. In 2019 wordt dat systeem geïntroduceerd. Ter wille van een goede invoering moet dat nieuwe systeem begin 2018 worden vastgelegd.
  • Transport van groene energie wordt in 2019 de helft goedkoper dan dat van grijze energie, en de kolencentrales gaan in 2022 dicht.
  • Arbeid wordt goedkoper. De laagste belastingschaal gaat in 5 jaar naar 30%. Dat wordt gecompenseerd door extra last in de hogere schalen – die overigens ook baat hebben bij de lager belaste eerste schaal.
  • Ziekte en ontslag drukken veel te zwaar op werkgevers. Ga op zoek naar een collectieve verzekering per werknemer, uiterlijk 1-7 2018 moet er een oplossing zijn.
  • De hypotheekrenteaftrek wordt in 10 jaar afgebouwd naar een vlaktax van 30%.
  • De minimum jeugdlonen vanaf 18 jaar (=volwassen) gaan sneller omhoog dan nu al is voorzien. Over 5 jaar is er alleen een afwijkend jeugdloon ónder de 18 jaar.
  • Vermogen (excl eigen woning) tot een ton is vrij, daarboven wordt de belasting 2%.
  • Nederland wordt voortrekker in het juist belasten van internationale bedrijven.

Wordt de zorg echt onbetaalbaar?
We hebben in Nederland de beste gezondheidszorg, toegankelijk voor iedereen, tegen beheersbare en – vergeleken met andere landen – lage kosten.
Denk niet dat het een probleem voor de staat is. Die basisverzekering betaalt u gewoon zelf. Dus dan mag u ook zelf vinden of dat nou te veel of te weinig is. Dit is wat we willen:

  • Het eigen risico in de basisverzekering verdwijnt, de basisverzekering gaat naar een vast tarief. Geen concurrentie – prima als verzekeraars dat doen als uitvoeringsorganisatie.
  • Het politieke debat gaat dus over die gezamenlijke, gedeelde en onderling solidaire basisverzekering: over de inhoud en de vaste prijs.
  • Alle pluspakketten gaan naar de markt – en dus in concurrentie.
  • Bij verzorging en verpleging (pech, als dat moet) betaal je de hotelkosten zelf – thuis zou je dat toch ook voor je rekening nemen? Met 1200 euro’s per maand kom je in een gewoon hotel hartstikke ver. Natuurlijk met compensatie als je het inkomen niet hebt.
  • De zorg is in die fase van je leven echt voor onze collectieve rekening.

En bijzondere, nieuwe, innovatieve en misschien wel dure therapieën?

  • Inhoudelijk zijn rijk en universitair onderzoek de hoeders van dit belang
  • Financieel staat het rijk aan de lat – niet volgend maar trendsettend en sturend

De nieuwe evenwichten in bijzondere zorg belasten we met minder haast.

  • Het shockeffect hebben we gehad, misschien was het ook wel nodig voor de bewustwording, maar nou gaan we het verstandiger doen.
  • Minder regels, meer eenheid in administratie en meer vrijheid van handelen
  • Zolang het geen echte zorg is – en dus: service, coaching, ondersteuning, advies, preventie – dan staat de gemeente aan de lat. Dat kunnen gemeenten ook goed, want dit soort taakvervulling zit dicht op de huid van burgers en samenleving.
  • Zodra het echte zorg is – juist ook specialistische zorg: denk aan sommige jeugdzorg en aan psychiatrie – dan is dat rekening rijk/verzekeraars. Samen wordt gewerkt aan een open systeem dat effectief en efficiënt is, en niet aan een systeem dat tot een zorgstop kan leiden.
  • Een bijzondere opdracht ligt rond het vraagstuk van flexibiliteit: respijtzorg, crisisopname, op adem komen van patiënt of naaste – dat wordt gewoon, is geen goedertierendheid maar een noodzaak. Ook híer mag nooit een zorgstop zijn.

Hoe moet het verder met de pensioenen?
We hebben het beste pensioenstelsel van de wereld.. Maar het kan beter en vooral slimmer, de wereld verandert. Denk als beleidsmaker niet teveel vanuit je hogere opleiding, en weet dat mensen met een lagere opleiding en een lager salaris verrassend veel korter leven. Dat is een cynisch gegeven.
Dit zijn de praktische uitgangspunten voor het aow/pensioen stelsel:

Over AOW:

  • Prik de AOW-leeftijd vast op 67 jaar vanaf 2021. Bedenk in 2020 of dat over 10 jaar, dus vanaf 2030 moet oplopen. Doe dat op basis van feiten.
  • De AOW-leeftijd varieert. Wie 64 is en al 47 jaar werkt (samen 111), krijgt de volle AOW. Die 111-regel gaat door (65+46, 66+45) – tot de leeftijd van 67 is bereikt. Een eerlijke maatregel voor mensen met een lagere opleiding die jong zijn gaan werken.
  • Natuurlijk houdt AOW de inflatie bij – tenzij de wereld instort.
  • En de AOW wordt gefiscaliseerd – uitgesmeerd over alle leeftijden en alle belastingschalen

Over pensioenen:

  • Collectief sparen en beleggingsrisico delen, maar natuurlijk wél een individueel herkenbaar en beschikbaar pensioenbudget. Dat collectieve stuk zit in een beleggingspot met een laag risicoprofiel. Geen zekerheid over de uitkering, wel over je pensioenbudget.
  • De eerste 400 e per maand moet je verplicht in die zekere en collectieve belegging stoppen; spaar je meer, dan mag dat riskanter of veilig. Individueel. Tot 2% van je inkomen.

Ont-regelen van onderwijs, arbeid en wonen
We willen minder principieel gehakketak en vooral een praktische benadering. Want zo blij zijn we niet met de strak doorgevoerde afbouw van sociale werkplaatsen; met de theoretische ZZP-regels; met veel te principieel denken rond passend onderwijs; met het tekort aan goedkope én middeldure huurwoningen; met het voor studenten te dure hoger onderwijs. Dit moet en kan beter:

  • Laten we rond onderwijs en arbeid rijksregels opruimen en lokale partijen geld en ruimte geven voor eigen oplossingen. Pers ze niet in protocollen, laat ieder in zijn of haar rol. Zeg als kabinet ‘zet hem op’, maar zeg dat tegen iedereen. Ook werkgevers hebben belang bij goed beroepsonderwijs op alle niveaus – daag ze uit om te investeren in onderwijs, tot 30 jaar geleden deden ze dat ook toen bedrijfsonderwijs nog gewoon een bedrijfsbelang was.
  • Financier en beoordeel basisscholen niet op output, maar op ontwikkeling. Een basisschool met veel rugzakjes, met veel vooruitgang en vanzelfsprekend een verhoudingsgewijs lage output, verdient steun. Méér dan een school met probleemloze leerlingen, en met een output die weliswaar hoger is maar overeenkomt met de startsituatie (géén ontwikkeling).
  • Geef een basisbeurs van 400 e per maand, en bevries voor 10 jaar het collegegeld. Hef bij mensen met een bachelor of mastersdiploma 1% extra in elke afzonderlijke belastingschijf in de inkomstenbelasting,
  • Bedenk een andere grondslag voor budgettering van instellingen van hoger onderwijs, en verhoog het onderzoeksbudget van 0,75% naar 1% van het bbp.
  • Geef corporaties de ruimte om sociale huurwoningen te behouden en bij te bouwen. Sociale huur gaat tot de huurprijsgrens voor huurtoeslag (nu e 635 per maand). Schaf de extra belasting voor corporaties af. Geef corporaties én beleggers ruimte om middeldure huur te bouwen (tot 1,5 keer de huurprijsgrens) en tenminste 25 jaar in exploitatie te houden.
  • Handhaaf vooralsnog de sociale werkvoorzieningen incl. compensatie van de verliezen, maar ga wel op zoek naar een meer open en flexibele opbouw daarvan. Wat leren de nieuwe werkbedrijven ons?! Geef de arbeidsmarktregio’s en de lokale overheden de ruimte om maatoplossingen te vinden. Blijf weg bij het dwingen tot afschaffing zonder een beeld te hebben van het antwoord op de vraag ‘wat dan’?
  • Vraag ZZP-ers / individuen niet met bewijslast te komen van zelfstandigheid. Maak tijdelijke aanstellingen en tijdelijke inhuur voor werkgevers domweg een fors stuk duurder. Geef als (semi-)overheid het goede voorbeeld en woon ZZP-ers niet uit met lage prijzen.
  • Wees trots op medewerkers die zich willen binden.

Europa, defensie, ontwikkelingssamenwerking en de wereld van de banken
Nederland wil een betrouwbare partner zijn.
Binnen 5 jaar worden de budgetten voor defensie én ontwikkelingssamenwerking weer naar 2% van het bbp gebracht. Bij defensie wordt daarbinnen ook gerekend met alle bijdragen aan geleverde militaire steun en de uitgaven aan intelligence en tegen terrorisme. Bij ontwikkelingssamenwerking wordt daarbinnen ook gerekend met bijdragen aan vluchtelingenopvang in de regio en aan maatregelen die de perverse kant van economische migratie belemmeren.
Europa doet ertoe. Zorg is er over de oost-west tegenstelling binnen de EU en over de incorporatie van regimes die uit democratisch oogpunt vragen oproepen. Zorg is er ook over het democratisch tekort van de EU zélf en over bureaucratisch gedoe in Europese regelingen. Nederland blijft in de EU, juist een constructief kritisch lid toont daarin zijn loyaliteit.
Griekenland kan zijn schuld niet afbetalen. Laat die last niet alleen gedragen worden door landen en dus belastingbetalers, maar ook door de banken die eerder veel te gretig die leningen hebben verstrekt.
Zet stevig in op het versterken van de regulering van de banken. Burgers, belastingbetalers en gewone klanten zoeken dienstverlening, geen verdienmodellen en geen risico’s. Velen vinden: we hebben ze 1 keer uit de brand geholpen, dat was meteen ook de laatste keer.

EN ALLES WAT NIET IS GENOEMD:
– regel dat in de praktijk
– het gaat nú om de hoofdlijn

SUCCES MET JULLIE GESPREK!