In therapie tegen de regelzucht?

(maart 2013)

De ‘moderne’ overheid kreeg 150 jaar geleden vorm. De nadruk lag op het stellen van regels. Vaak vond men toen dat de overheid ergens buiten stond, dus dan waren daar ook geen regels over. Dat is nu wel anders. Veel regels, maar even goed een grote hang naar een andere overheid. Hoe komen we uit die knoop?
336f53ac60_1379669674_Honden-zouden-vaker-autos-moeten-besturen__sqre-rsss Er ís geëxperimenteerd met andere modellen. Laten we die eens langslopen, en zien hoe we steeds in de kramp van de beregeling schieten.  Op zoek naar een therapie tegen onze regelzucht. Kunnen we loslaten?

Afspraken
Denk aan afspraken tussen overheid en burgers & bedrijven. Een aantrekkelijke bestuursstijl: in een afspraak en het daarmee beoogde resultaat hebben beide partijen belang. Bij een afspraak hebben beide wat te doen en bij te dragen om het resultaat te realiseren. In het burgerlijk recht is gelijkwaardigheid van partijen vooronderstelling en voorwaarde bij iedere overeenkomst. Je kan veel plezier hebben in een evenwichtige afspraak met een beoogd resultaat dat je als partners graag ziet!
Afspraken zoals je die met pubers maakt (‘wij spreken af dat je om 1.00 uur binnen bent, maar ik wil je niet horen’) zijn eigenlijk geen afspraken. De puber in kwestie moet wat doen en kijkt er toch anders tegen aan dan de ouder. De ouder heeft wel een norm, maar hoeft zich verder níet in te spannen. Dit is dus geen afspraak, maar een regel.
Veel burgers & bedrijven die in een afsprakentraject met de overheid zaten, hebben ervaren dat die niet evenwichtig waren. Ze hebben gevonden dat ze meer plichten kregen opgedrongen, waar tegenover de overheid niet veel meer dan wat inspanningen stelde. Zeg nu níet dat het niet anders kan. Besef dat zó’n afspraak eigenlijk geen afspraak is, maar door de ander wordt ervaren als een regel.

Mijn idee: houd de regel in de wereld van de regelgeving en laat hem niet binnenkomen in de wereld van de afspraken. Waar geen regels zijn maar wel mogelijkheden: kijk of je een afspraak kan maken, en besef dat een afspraak uitgaat van gelijkwaardigheid en evenwicht.
Behandel burgers en bedrijven niet als kinderen!

Overtuigen
Ook dat is een bestuursstijl met mogelijkheden. De overheid kan het belangrijk vinden dat burgers in hun eigen belang wellicht ‘zus’ moeten doen en ‘zo’ moeten laten. Je kan vinden dat het een algemeen belang is, maar een regel of afspraak zou te ver gaan. Je kan dán kiezen voor ‘overtuiging’. Voorlichten, informeren, betrekken, laten zien, perspectief tonen, de weg wijzen, in gesprek komen. Dat soort middelen zie je rond gedrag op straat, milieu en natuur, zorg en samenwerking.
Hét gevaar hier is de domineestoon, ons pater- en maternalisme. Zoals we eerder zagen: dat vóelt als een regel. Sterker nog: het komt regelmatig in een regel terecht. Ik hou mijn hart vast voor het tafelgesprek van staatssecretaris Van Rijn: de volksverzekering (=regel) zegt niet wat je voor je geld krijgt, maar normeert wat je omgeving en jijzelf moeten doen (=hoort eigenlijk bij overtuiging!).
Lichtvoetiger zijn de gedragsregels voor op straat, de handvesten “zo doen we het in Gouda” – of waar dan ook. Een idee waar je een ander van wilt overtuigen verstop je zo in een regel of een nep-afspraak.

Mijn idee: regel wat je moet regelen, maak een eerlijke afspraak waar dat past, en toon je een overtuigende partner op al die andere vlakken. Moraliseer niet, maar geef zelf het goede voorbeeld; neem niet over, maar toon mogelijkheden; dwing niet maar motiveer.
De overheid ís je vader of moeder niet!

Open innovatie en burgerperspectief
Nieuwe woorden waar we vast veel mee kunnen. Zoals we ook veel gevoel hebben bij vermindering van de regeldruk. Graag!
Maar wéét dat het niet alleen de overheid is die in de kramp van de beregeling schiet, ook de burger eist rolvervulling, controle en dús beregeling. Denk aan de volgende redeneerlijn: “Wij ouders hebben kinderopvang nodig, en wij eisen en krijgen normen en een inspectiedienst.”

Dat is niet de schuld van Europa, maar van onszelf.

Dus dit moeten we ook zélf oplossen: een cultuuromslag voor héél Nederland. Hoezo therapie? Gewoon zélf durven aanpakken.

eerder gepost op linkedin site Adviseurs Publieke Sector

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s