Kan je van de geschiedenis leren?

november 2015

Je zal wel moeten.
Toen ik eind ’70 ging werken zaten de ambtenaren die het nieuwe bestemmingsplan opstelden vaker in het buurthuis dan op het stadhuis. Later vroegen we voor ons straatfeest vanzelfsprekend géén vergunning. Geveltuintjes waren een eigenhandige verovering en vergroening van het openbaar gebied. Omdat we per saldo best veel kinderen kregen en geen beweging kregen in de ouderwetse buurtschool, organiseerden we als ouderinitiatief een andere gloednieuwe openbare school.
We hadden helemaal niet het gevoel dat dit allemaal zo bijzonder was. De ontvoogding was immers 10 jaar daarvoor al begonnen, en begin ’80 kreeg je ook nog het grote thema ‘deregulering’. De verandering was definitief ingezet.
Je zou willen zeggen: en de rest is geschiedenis.

336f53ac60_1379669674_Honden-zouden-vaker-autos-moeten-besturen__sqre-rsss Maar de geschiedenis die volgde is juist níet dat die lijn van ontvoogding en deregulering is doorgezet. Er kwam een geweldige terugval.
De regelgeving, de normering, de vastleggingsplicht en de control zijn tot grote hoogte gestegen. In bedrijfsleven én overheid. Vooral in het werk van gewone mensen en bij gewone diensten en producten.
Alweer een hele tijd stoten we elkaar aan en zeggen dan: dit moet en kan anders. Die regelzucht verstikt immers samenleving en economie, en het wonderlijke is: het heeft uiteindelijk geen enkele dam opgeworpen tegen amoreel handelen.

Het lijkt op dit moment inderdaad de goede kant op te gaan. Ik voel me thuis in deze tijd. Het is weer heel gewoon dat burgers het heft in eigen handen nemen, individueel of als groep, dorp of wijk. Ik herken heel veel, en zeg juist níet ‘dat deden we vroeger ook zo’. Ja, in hoofdlijn wel, maar iedere tijd is weer anders en kiest zijn eigen vorm en eigen taal. Ik voel me in deze tijd vooral thuis omdat ik het spannend en ánders vind.
Een enkeling vindt dat er wetgeving voor nodig is om vrijheid te reguleren – dat is een nawee van de regelzucht uit de afgelopen decennia. Het recht om zelf initiatief te nemen, het recht om te experimenteren: dat mag toch niet de wereld van wet- en regelgeving worden ingetrokken?
Precies dát is wat we van de geschiedenis moeten willen leren. We willen niet op onze hoede zijn voor een terugval, we willen weten hoe je dat kan voorkómen. We willen onderzoeken hoe het 30 jaar geleden is misgegaan. Hoe komt het dat die herovering van heel gewone vrijheden van tóen, dat die toegankelijke en behulpzame overheid uit díe jaren, indertijd toch weer stap voor stap zijn verdwenen? Wat waren de voortekenen van verdergaande normering, wat was de discussie, waar waren de tegengeluiden, wat deden we daarmee? Waar moeten we op letten?

De eigenaardige geschiedenis van de indertijd terugkerende regelkramp moet zich niet herhalen als een klok. De opvatting over geschiedenis en toekomst als een soort niet te stoppen mechaniek is niet passend. Het is cynisch om je op voorhand bij een niet te vermijden terugval neer te leggen. Door van de geschiedenis te leren kan je een eventuele terugval tegenhouden en échte vooruitgang boeken.

(Deze blog is eerder gepost op het internetplatform Nederlandse Overheid)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s