We kletsen maar wat

(november 2014)

336f53ac60_1379669674_Honden-zouden-vaker-autos-moeten-besturen__sqre-rsssEerst praatten we elkaar 20 jaar lang na over ongeremd hoge verwachtingen.
Na bubble en recessie zeggen we zonder omwegen en soms vol verwijt de meest sombere dingen.
Maar het sentiment van beurs en volksmond kunnen toch geen goede basis zijn voor beleid?
Dat konden we en kunnen we ons niet veroorloven.
Een rondje langs de velden. Want langs de lijn wordt het zwaarst geluld.

Over zorg

De tijd dat je, op leeftijd gekomen, in een verzorgingshuis kan: die tijd is voorbij
Die tijd is nooit geweest.
In 1980 zat 25% van de 80 plussers in een verzorgings- of verpleeghuis. Nu is dat nog maar 14% – en dat zou 10% zijn geworden als dementie c.a. niet zo’n vlucht had genomen. Wie zegt dat het anno nu zo’n luxe boel is, zit er dus naast. Veruit de meeste 80-ers gaan dood zonder ooit in een tehuis te wonen of langdurig in een rolstoel te hebben gezeten (is dit wel of geen goed bericht?)
Het is wél zo dat we op zoek gaan naar andere zorgarrangementen (en dit dan?!)

We moeten elkaar helpen, mantelzorg moet weer gewoon worden
Mantelzorgers zijn nooit weggeweest. Nederland is en blijft kampioen vrijwilligersland.
Minder is de inzet van prepensionado’s en niet-werkende vrouwen – want die werken nu. Maar we zijn elkaar tot steun. Sterker nog: de hele wereld van welzijn en ondersteuning heeft een lange private geschiedenis en kent vrijwilligers als bindmiddel.
Laat ik het nog anders zeggen. Terwijl de mantelzorg bleef, verdween rond 1990 de wijkverpleging (én de wijkagent én de conducteur én de budgetcoach). De rest is geschiedenis – en alles komt dus nu weer terug.
Buren en familie zijn er altijd geweest en blijven hun best doen.

Over ruimte

Het gebeurt allemaal in de randstad
Bij veel beleidsmakers is dit een vaste zekerheid: 75% van de groei zal dáár plaatsvinden. De werkelijkheid was de afgelopen 120 jaar anders.
Rond 1900 telden de 3 westelijke provincies ongeveer 50% van de bevolking, en daar is – met Almere erbij – geen verandering in gekomen. De 3 grote steden zijn zeker na WO II fors gedaald in inwonertal, zelfs als je de directe voorsteden erbij betrekt. Die 50% heeft zich netjes verdeeld over de netwerkstad die het westen is. Er zijn lange perioden geweest dat Gelderland en Brabant sneller groeiden.
Volg en begeleid de economie, denk niet dat je mensen en bedrijven kan dwingen één kant op te lopen.

We groeien niet meer, dat zegt ook het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL)
Dat waren de krantenkoppen, dus zo gaan we het onthouden.
De grap is: dat zei het PBL niet. Ook het PBL denkt dat we de komende 30 jaar misschien wel 1 miljoen extra huizen nodig hebben. Dat klinkt veel, het ís ook veel, maar in stapjes van eerst 45.000 woningen per jaar en veel later niet meer dan 15.000, is dat een heel wat rustiger tempo dan in de jaren 1970 – 2000.
Maar die 15% groei van de voorraad staat nog steeds voor de deur.

Over retail

Er zijn veel te veel winkels, de binnensteden en buurtcentra staan voor een crisis
Op sommige plekken of in sommige regio’s is er te veel leegstand, op andere plekken en in andere steden helemaal niet. Sommige straten zullen hun winkelfunctie verliezen, sommige winkelstrips en beleggingsmachines komen in de problemen, er verandert veel.  Eigenlijk gebeurt dat al heel erg lang, in Jorwerd is geen winkel meer te vinden, en elders worden winkels weer woningen of juist omgekeerd. Tramremises worden winkels, markten zijn weer in opkomst, en ambachten zijn booming naast 3D-printing. Niet te veel leegstandbeleid, niet teveel beperkende regels, geef de onderhanden zijnde verandering ruimte.
Retail (winkels, services, horeca) is de meest beweeglijke sector. Verandering is iets anders dan crisis

Overal zie je dezelfde winkels, er is niks meer aan
In de grote steden is 25% van de winkels zichtbaar vertegenwoordiger van een formule. Dat klontert natuurlijk in elke koopgoot, dus dáár ga je boven de 50%. En natuurlijk wordt daar ook de hoogste omzet gedraaid, en daar zijn dús de huren het hoogst.
Toch zijn de meeste mensen om andere redenen bewoner of bezoeker van een stad. Die zijn op zoek naar identiteit. Die is er te over. Niet de winkels van de grote omzetten en de hoge huren. Wel de zaakjes van de experimenten, de service en de eigenheid. En voldoende vaak met een aardig inkomen.
Juist voor die winkels – 75% van de winkels, allemaal andere winkels dan de bekende formules – ga je naar de stad.

Over arbeid

Door vergrijzing hebben we straks 1 mln. minder werkenden
Bij de start van de AOW werkte 38% van de bevolking. Na 1980 is dat opgelopen tot uiteindelijk 48% in 2010, toen de recessie definitief doorzette. Als iedere leeftijdsgroep in dezelfde mate als nu blijft werken, dan zakt  de arbeidspartcipatie de komende 20 jaar misschien naar 46%. Maar met wat kleine verschuivingen zitten we maar zo op 52%. Dat is de absolute top van de westerse wereld.
Genoeg mensen die kunnen werken, ook straks. Het probleem is het aantal banen. Is onze economie wel veerkrachtig genoeg, dát is de vraag!

De lasten die op ons afkomen kunnen we niet meer samen opbrengen
Toen ik begon te werken was het toptarief 70%, en nu dik 50%. De belasting voor bedrijven is in dezelfde mate gedaald. Alleen de BTW is een paar procent hoger. Zorgkosten en woonkosten horen bij het persoonlijke domein; kleding en voedsel zijn ook duur geworden, zeg maar. ‘Alles is duur geworden’ is vooral een gevoel. Rationeel bezien zijn we vooral rijker geworden.
Het gaat niet over ‘niet kunnen betalen’. Hier speelt het klassieke debat individueel/collectief. Een mooi en terzake doend politiek debat.

Kom maar op met andere voorbeelden

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s