Kijk beter naar de concurrentiekracht van regio’s

(april 2013)

Het Plan Bureau voor de Leefomgeving (PBL) heeft zeer systematische rapportages uitgebracht over de concurrentiekracht van regio’s. De 12 Nederlandse provincies zijn samen met 9 regio’s net over de grens tegen het licht gehouden. De compleetheid en breedte van die rapportages zijn prijzenswaardig. Toch is er ruimte om te nuanceren, te verdiepen en aan te scherpen.

???????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????Nederland is een beetje anders dan andere landen. Als land hebben we dan misschien wel een zeer hoge bevolkingsdichtheid, onze stedelijke regio’s zijn verhoudingsgewijs veel ‘dunner’ gebouwd en bewoond. Plak Parijs op Amsterdam, of leg een velletje Londen op Zuid Holland, en je ziet het.
Volgens het PBL zou een metropolitane ontwikkeling meer kansen bieden. Tja, dan heeft Nederland nú al de wedstrijd verloren. Of is er nog een ander scenario denkbaar?

 

Metropolitaan of netwerkstad
De veronderstelling is dus dat bevolkingsomvang en –dichtheid samen een grote pré zijn als het gaat om concurrentiekracht. Een metropolitane stadsregio die zich ontwikkelt vanuit een centrale stad kent ogenschijnlijk veel economische activiteit, veel kansen op ontmoeting en uitruil, en veel reuring per vierkante kilometer. Zo’ metropool zou meer ontwikkelkans hebben. Aantrekkelijk voor economische activiteiten, en aantrekkelijk voor investeringen in vastgoed.
In Nederland zijn stad en activiteit niet aaneengesloten. De Deltametropool is anders, de Brabantse stedenrij is anders, en ook de Gelderse steden en Zwolle zijn anders. Noem Nederland een netwerkstad of netwerkstadslandschap.
De kwaliteit van Nederland ís juist variëteit en identiteit. Prima toch dat een paar grote Scandinavische vervoerders en Chinese bedrijven zich in Den Haag vestigen? Hun motieven: hier zit het bestuur, het onderwijs is internationaal, en de woonkwaliteit is hoog en gevarieerd. Weet dat Amsterdam, Utrecht en Rotterdam onder handbereik liggen, vanuit Den Haag noteer je reistijden die binnen metropolitane stadsregio’s gewoon zijn.
Sillicon Valley is in zijn ruimtelijke uitdrukking sterk vergelijkbaar met de Deltametropool. Er zijn meer van dat soort netwerksteden te vinden. Misschien is het wel de kracht van de Deltametropool en andere netwerkregio’s. Ik wil daar meer van weten, en niet op voorhand het hoofd in de schoot leggen.

Klein en groot
Met name de Duitse regio’s zijn beduidend groter dan die brave Nederlandse provincies. De provincies lijden daar ernstig onder zodra het op vergelijken aankomt. Klein, weinig inwoners, weinig ‘massa’ uit zichzelf.
Wat zou er in de analyse van het PBL gebeuren als je Gelderland en Overijssel samenvoegt? En de drie noordelijke provincies? Ik denk: vrij veel. Als je beseft dat het bevolkingsreservoir meebepalend lijkt in de concurrentiekracht, dan promoveren de samengevoegde Nederlandse regio’s in de lijstjes.
Zelf ken ik dit analyseprobleem toen ik in 2004 de zuidelijke Euregio splitste in Duitsland (1/2), België (1/3) en Zuid Limburg (1/6). Was Zuid Limburg nu klein en futiel; of juist klein, centraal, state of the art en onderscheidend? Niet meer dan een ruim opgezet verkeersplein met wat heuvels ertussen, of juist een netwerkstadslandschap met kracht en potentie?
Grenzen zijn vaak zo ontzettend toevallig en betekenen verder niet zo veel.

Harde grenzen of verbindingslijnen
Laat ik terugkomen op Gelderland/Overijssel. De kracht van die regio is dat er twee krachtige oost/west-lijnen door lopen naar grensregio’s en verder liggende oorden met bedrijfseconomische kracht. De Deltametropool ligt onder handbereik. Die verbindingslijnen krijgen wel énige betekenis in de analyse van PBL, maar krijgen ze wel voldoende gewicht op zichzelf en in relatie tot andere scores?
De megakracht van Oost-Brabant (de knapste regio van de wereld – zo klein en zó dapper) heeft natuurlijk veel te maken met de regio als zodanig en zijn bijzondere geschiedenis van de afgelopen 100 jaar. Maar weet, toen en nu: de oost/west lijn en de noord/zuid lijn waren en blijven voorwaardelijk. Hier ondernemen en hier blijven ondernemen heeft alles te maken met het kunnen verbinden van financiële werelden (Noordvleugel), productiewerelden (Zuidvleugel, Antwerpen/Gent en NRWestfalen) en bestuurswerelden (Brussel, Den Haag).

Kortom: prima rapportages van het PBL, maar er is ruimte om de analyses nog verder te nuanceren, te verdiepen en aan te scherpen. Het denken en debatteren moet doorgaan, zo komen we verder.

http://www.pbl.nl/publicaties/de-internationale-concurrentiekracht-van-de-nederlandse-regio%E2%80%99s?goback=%2Egde_4578710_member_219800644

(eerder gepost op linkedin site Economie&Ruimte)

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s