Een beetje niet-integer

(november 2013)

SSW-largeBij bedrijfsleven en overheid zie ik regelmatig gedrag dat bij mij akelige associaties oproept. Moralistisch? – nou en?!
In de kern gaat het over integriteit. Niet de integriteit (of een gebrek daaraan) die als een oordeel over je heen wordt gestort. Wel de integriteitsvraag waar je open over communiceert: moeten we “dit” nu wel of niet doen? Is dat nou wél of níet netjes en fatsoenlijk en integer? Alleen al door de vraag te stellen doe je het goede. Vergeten dat deze vraag een plek op deze wereld heeft, leidt tot grote problemen.

1.
De gemeente maakt met een grote werkgever in de regio de afspraak dat elk half jaar een groep door de gemeente aangewezen mensen aan de slag kan. Dat zijn bijstandgerechtigden. Als extraatje krijgen die mensen een paar tientjes bovenop hun bijstand.
De gemeente is aan dit traject elke maand een paar extra tientjes kwijt. Van die grote werkgever krijgen ze echter een vergoeding die gelijk staat aan het basisloon dat het bedrijf gewoon is te betalen aan een werknemer – inclusief opslag voor avondwerk.
Van andere werkgeversongemakken, sores en kosten, blijft de grote werkgever gevrijwaard. De gemeente stopt het verschil tussen vergoeding (= basisloon) en uitgaven (bijstand met een klein plusje) in zijn zak.
Na afloop van een half jaar staan de bijstandsgerechtigden weer op straat om te worden ingeruild voor een nieuwe portie bijstandgerechtigden.

2.
Je hebt bedrijven die autonoom groeien. Je hebt ook bedrijven die groeien door concurrenten op te kopen met geleend geld. Je hebt ook beleggingsvehikels van in hoofdzaak geleend geld.
Dat beleggingsvehikel koopt een bedrijf met een fors eigen vermogen. De financiering van die koop wordt verantwoord in de balans van het gekochte bedrijf. Het eigen vermogen verdunt.
Het gekochte bedrijf betaalt vaak hoge rente – aan dat beleggingsvehikel. De nieuwe directie, afkomstig uit het beleggingsvehikel, krijgt een forse beloning van het gekochte bedrijf. Het eigen vermogen wordt verder verdund, bijvoorbeeld door bonussen aan de balans te onttrekken en door nieuwe hypotheken op vastgoed en op bedrijfsmiddelen. Die hypotheken tegen forse rente worden natuurlijk gevestigd ten bate van het beleggingsvehikel.
Het bedrijf wordt omgecat tot een rendementsmachine met lage kosten en een eigen vermogen-op-maat. Dit graatmagere bedrijf met een mooi rendement wordt na enige tijd aan de straat gezet en verkocht.

3.
Een Bulgaarse jonge vrouw krijgt in haar land van herkomst een mooie baan aangeboden – in het westen. In de horeca. Voor een woning wordt gezorgd, en ook voor vervoer naar het westen en papieren en zo. De jonge vrouw gaat met dit Bulgaarse bedrijf aan de slag.
In het westen aangekomen zorgt het bedrijf voor een mooi flatje, waar ze met een landgenote woont. Voor de reis, de papieren, de woning en alle goede zorg rekent het bedrijf een forse schuld. Zeg maar: de kosten van de Bulgaarse ondernemer worden verantwoord op de balans van de vrouw. Ze had spaargeld, maar dat is niet afdoende.
Aan de slag dan maar. Hard werken waarbij ze ziet dat de inkomsten vrij hoog zijn, maar de vergoeding die ze zelf krijgt houdt niet over. Ze kan niet echt meer over zichzelf beschikken, anderen zijn haar baas.
De Nederlandse vastgoedondernemer van woning en werkplek heeft goede inkomsten en geen sores. Het Bulgaarse bedrijf steekt het verschil tussen inkomsten en uitgaven (huur en een beetje zakgeld) in zijn zak.
De graatmagere Bulgaarse met een mooi rendement wordt na enige tijd aan de straat gezet en verkocht.

Nee, natuurlijk, wat overheden en bedrijven doen is geen mensenhandel. Maar verder is het verschil in moraliteit en waardigheid opvallend klein. Het model, het motief, de machtsverhoudingen, de grote afhankelijkheid en de geldgedrevenheid zijn sterk vergelijkbaar.
Bij oefeningen rond integriteit heb ik bij een training de volgende (glijdende) schaal opgepikt. Een beetje integer bestaat niet. Tegelijkertijd: niet-integer handelen betekent nog niet meteen dat je in materiele zin frauduleus ben. Maar het blijft niet-integer en naar de maat van de zaak verwijtbaar of aanvaardbaar. Spreek daar over met elkaar.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s