Toekomst voor Kulturhuse

(oktober 2014)

De afgelopen 15 jaren zijn alle stevige dorpen in Nederland verrijkt met een Kulturhus. Daar zat een beetje provinciale subsidie bij, en je kreeg er heel veel stenen voor terug. Oude ‘lokaaltjes’ – in Frankrijk zou je het een Salle des Fêtes noemen – verdwenen. Na een paar jaar denken sommigen: ‘Hadden we die ouwe zaaltjes nog maar.’ Je kan jezelf ook herpakken en zeggen: ‘Laten we er nu maar het beste van maken’.

SSW-largeUit wat voor samenleving komen die Kulturhuse overigens? Weet dat een krimpregio als noordoost Groningen in Scandinavië doorgaat voor dichtbevolkt. Scandinavië telt in dunbevolkte regio’s 1 Kulturhus per 1000 vierkante kilometer of meer; een écht centrum voor ontmoeting, waar het in het gewone leven dáár anders niet van komt.
Die twee samenlevingen, zeg maar Dalsland & Telemark tegenover Groningen & Overijssel, verschillen radicaal.

Eerst aftikken
Je moet natuurlijk niet steeds terugkomen op de dingen die niet goed zijn gegaan, dat werkt verlammend. Ja, we weten dat er veel te veel is gebouwd. En natuurlijk, voor zoveel ruimte hebben we te weinig programma. En ja, eerlijk gezegd (en goed berekend) moeten we 30 tot 40% afboeken op dit nagelnieuwe vastgoed.
De bestaande Kulturhuse draaien rond bij een gemiddelde huurprijs van 180-200 euro per m2. In de oorspronkelijke huurronde is dat ook neergelegd en meerjarig overeen gekomen met alle partijen die een plek hebben gekregen. Maar op dit moment is dat de huurprijs van de beste commerciële meter in het centrum van een centrumplaats in de provincie – en níet de prijs van maatschappelijk vastgoed. Dat komt niet verder dan 90-120 euro – ook als het om een medische praktijk gaat.
Op veel plekken lopen nu heronderhandelingen. De kwestie is: óf leegstand en misschien wel het faillissement van deze of gene – óf een lagere huur en een passend programma voor een Kulturhus dat met beide benen in de maatschappij staat.
Die horde moeten gemeenten nemen. Eerst 30 tot 40% afschrijven. Dan even diep adem halen en jezelf hernemen.
Op weg naar de toekomst en dus naar de vraag: hoe geven we deze leuke en dierbare gebouwen een goeie plek in de maatschappij?!

En dan op zoek naar een programma
Een handvol tips, want de echte oplossing moet je in concrete gevallen vinden samen met de mensen om wie het gaat:

1.
Kies bij de grotere MFC’s/Kultushusen voor een brede programmatische en flexibele ‘aanval’: 
# maak er een werkplek en knooppunt voor ZZP-ers van;
# maak hier de thuisbasis van de collega’s van het Participatie-dossier: op deze ‘gewone’ en veilige plek haal je de mensen naar je toe, hier begeleid je ze met wat dan ook (solliciteren, presenteren, trainingen etc.), en hier laat je ook werkgevers komen;
# maak hier ook de thuisbasis van de collega’s van het Wmo dossier: huis en uitvalsbasis van de sociale wijkteams, algemene voorzieningen rond ontmoeten en begeleiden, gewoon de thuisplek van het dorp;
# wees niet bang voor initiatieven van mensen van wie je geen initiatief had verwacht, andere initiatieven dan de gebruikelijke, van jongeren die wat willen, van Marokkaanse moeders, of van wie dan ook;
# en er is vast véél meer.

2.
De kleine buurthuizen en dorpshuizen van 80 tot 150 m2 moeten gedragen worden door de gemeenschappen zélf – schrijf ze af, schenk ze aan buurt of dorp, steun hooguit voor concrete projecten (rondje duurzaam of groot onderhoud), en geef pakweg 10.000 euro per jaar mee voor onderhoud en activiteiten. Laat het verder over aan zelfwerkzaamheid.

3.
Voor gemeenten geldt de volgende cultuurtip:
# niet teveel beleid en beleidsregels, alstublieft;
# en niet uitsluitend met budget sturen;
# wel: geef ambtenaren de kans om te helpen met hun kennis en hun open mind; laat ze helpen met uren, met inzet, met ideeën en met beide handen;
# en laat de samenleving kennis maken met de nieuwe, meer aardse overheid.

4.
Durf te slopen.
Dat geldt zeker niet alleen de oude stuff, de ouwe afgekloven gymzaaltjes. Hier en daar staan zelfs Kulturhuse die helemaal leeg staan en geen perspectief lijken te kennen.
Maar wees de enige niet: ook banken mogen hun achtergelaten kantoor slopen. Waarom zou je bijvoorbeeld een bank (!) anderhalve ton subsidie geven voor een ondernemershuis/ZZP-cluster en intussen je Kulturhus leeg zien lopen?!

5.
Vergroot de leegstand van maatschappelijk vastgoed niet door concurrerende nieuwbouw toe te staan of zelf te realiseren. Wees dus ouderwets repressief en sturend als het gaat om nieuwe capaciteit, van wie dan ook.
Maar wees hedendaags en flexibel en geef ruimte als het gaat om herbestemming & ander gebruik van bestaande capaciteit.

6.
Een fusieschool koop je niet af met nieuwbouw, die kan heel goed in een ouwe school.

Er zijn veel meer tips te bedenken. Veel hangt ook af van de dynamiek in de lokale samenleving. Vergeet niet eerst af te tikken, maar ga dan gewoon aan de slag. Ook met goede moed, maar vooral met heel veel zin.
Dat zijn die dorpen en wijken dubbel en dwars waard.

(Begin oktober 2014 organiseerde Stimuland een ochtend over maatschappelijk vastgoed in de vele Overijsselse dorpen. Met Jeroen Geerdink mocht ik een poging doen de workshop richting te geven. Dit is de neerslag van die ochtend)

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s